Leiden Rusland Blog

Verwijdering tussen Rusland en Oekraïne

Posted on in
Verwijdering tussen Rusland en Oekraïne

De hoofdartikelen en commentaren over de verhoudingen tussen Rusland en Oekraïne gaan vooral over het conflict in Oost-Oekraïne, maar de verhoudingen tussen Rusland en Oekraïne verslechteren ook economisch steeds verder. Vorige week blokkeerden actievoerders de toegang tot Oekraïne voor Russische vrachtwagens.

In antwoord daarop werd  het Oekraïense trucks niet langer toegestaan Rusland binnen te rijden, hetgeen weer een vergelijkbare Oekraïense reactie uitlokte, maar dan nu een van staatswege. Inmiddels is er een periode afgesproken waarbinnen trucks naar huis mogen rijden.

Deze incidenten stonden niet op zichzelf maar tekenen een ontwikkeling. Eind vorig jaar besloot Rusland om de contracten voor de levering van elektriciteit aan Oekraïne niet te verlengen. Aan het begin van dit jaar stelden de landen over en weer importrestricties in voor voedsel en landbouwproducten aan het begin van dit jaar. In januari reed de eerste trein in een Oekraïens initiatief voor een nieuwe zijderoute die niet door Rusland gaat. Rusland op haar beurt spant zich in voor de aanleg van een tweede gaspijpleiding door de Baltische zee, die Oekraïne als transitland marginaliseert. Oekraïne heeft overigens bezwaar aangetekend tegen deze pijpleiding.

Minder handel en investeringen

Economische groeien de landen steeds verder uit elkaar. Rusland is weliswaar nog steeds de grootste handelspartner van Oekraïne, Oekraïne exporteert voor 18 miljard dollar naar Rusland en importeert voor ruim 23 miljard dollar. Maar de handel tussen Oekraïne en alle EU landen gezamenlijk is veel omvangrijker. De Oekraïense export naar de EU bedraagt meer dan 31 miljard dollar en het land importeert voor bijna 39 miljard dollar aan goederen uit de landen van de EU. Voor Rusland is de handel met Oekraïne niet zo belangrijk. Het is niet eens Ruslands grootste handelspartner van de voormalige Sovjet staten, want dat is Belarus.

Het lijkt er ook op dat de productie verder ontvlecht raakt. Slechts 6,7 procent van de buitenlandse investeringen in Oekraïne komt uit Rusland, ruim minder dan uit Cyprus, dat met 27 procent de grootste investeerder is. Dat is hoogstwaarschijnlijk geld dat Oekraïense investeerders eerder naar Cyprus gebracht hebben. Meer dan 90 procent van de investeringen uit Oekraïne in het buitenland komt namelijk in Cyprus terecht. Slechts 2,2 procent van de investeringen gaan naar Rusland. Daarmee haalt Oekraïne niet eens de top tien van grootste investeerders in Rusland.

Minder samenwerking

De economische verwijdering blijkt ook uit het opschorten, jongstleden december, door Rusland van het vrijhandelsverdrag met Oekraïne. Rusland reageerde hiermee op het inwerkingtreden van het vrijhandelsverdrag tussen Oekraïne en de Europese Unie (waarover in april in Nederland een raadgevend referendum gehouden wordt). Dit was een opmerkelijke stap van Rusland dat zich jarenlang ingespannen heeft om Oekraïne te betrekken bij de samenwerkingsverbanden die het afsluit met andere landen uit de voormalige Sovjet Unie. Oekraïne voelde nooit veel voor een hechte samenwerking met Rusland of de andere opvolgerstaten van de Sovjet Unie en deed op zijn hoogst mee onder allerlei beperkende voorwaarden. Pas in 2011 lukte het om een vrijhandelsverdrag tussen Oekraïne en Rusland tot stand te brengen waar beide landen zich aan wilden committeren. Maar het verdrag tussen Oekraïne en de EU frustreert Ruslands wens tot het uitbouwen van het vrijhandelsverdrag uit 2011 tot een douane-unie, waarin veel meer zaken gezamenlijk geregeld moeten worden dan in een vrijhandelsverdrag.

Een beschaafde scheiding

Toen in 1991 de Sovjet Unie uit elkaar viel werd het Gemenebest van Onafhankelijke Staten (GOS) opgericht. Dit was een los samenwerkingsverband tussen 11 opvolgerstaten van de Sovjet Unie. De drie Baltische staten deden niet mee, terwijl Oekraïne feitelijk wel mee deed, maar zich formeel niet aansloot. Het GOS werd gezien als een instrument voor een beschaafde scheiding (a civilized divorce). Het lijkt er op dat de voormalige partners Oekraïne en Rusland zo ver uit elkaar gegroeid zijn dat de scheiding ook formeel uitgesproken kan worden.

Add a Comment

Name (required)

E-mail (required)

Your own avatar? Go to www.gravatar.com

Remember me
Notify me by e-mail about comments