Leiden Rusland Blog

Plagiaat als Norm in Rusland

Posted on in
Plagiaat als Norm in Rusland

Wat hebben de Minister van Cultuur, de burgemeesters van Moskou en Sint Petersburg, en de hoogste politie-officier van Rusland met elkaar gemeen? Ze zijn betrapt op het plegen van plagiaat. Overigens net als ten minste veertig leden van de Staatsdoema, zeven gouverneurs, rectoren van twee universiteiten, een handvol rechters, en de Minister van Transport.  Poetins proefschrift is classified, maar volgens onderzoekers die het hebben ingezien, heeft ook de president zich bezondigd aan plagiaat.

Het plagiaat van deze bestuurders en politici is in de meeste gevallen opgespoord door leden van de informele organisatie Dissernet, die in 2013 werd opgericht door een aantal wetenschappers en journalisten. Dissernet is geinspireerd door soortgelijke initiatieven uit Duitsland. In 2011 werd daar de toenmalige Minister van Defensie Zu Guttenberg betrapt op plagiaat in zijn proefschrift, waarna een reeks van soortgelijke plagiaatschandalen volgde. De Duitse plagiaatschandalen kwamen aan het licht door de inspanningen van een paar communities die proefschriften op hun sites zetten, collectief de proefschriften onderzoeken op plagiaat, en hun bevindingen op de betreffende sites publiceren. Dissernet is eveneens gebaseerd op dit type crowdsourcing.

Na enkele weken van ontkennen en tegensputteren trad Zu Guttenberg af, evenals een aantal andere Duitse politici en bestuurders in wiens proefschriften plagiaat werd gevonden. In dit opzicht verschillen de Duitse plagiaatschandalen scherp van de Russische: er zijn haast geen gevallen bekend van Russische plagiaatplegers die van hun publieke functie zijn teruggetreden in verband met beschuldigingen van plagiaat. Na aanvankelijke media-aandacht voor de plagiaatschandalen in 2013 wordt inmiddels ook weinig meer bericht over het plagiaat bericht, terwijl wel nog wekelijks nieuwe gevallen aan het licht komen.

Wat dat betreft is de situatie rondom plagiaat in Rusland analoog aan die rondom corruptie: dat het op grote schaal voorkomt is algemeen bekend, de schuldigen houden elkaar de hand boven het hoofd, en je komt er in de regel mee weg maar zo nu en dan vindt een showproces plaats waarbij een enkel geval wél wordt vervolgd. Net als bij corruptie wordt er niet al te geheimzinnig over gedaan: er is een grote markt van bureautjes en personen die tegen een competitieve vergoeding aanbieden werkstukken, scripties, proefschriften, en boeken te schrijven in opdracht. Zelfs op metrostations in Moskou worden dergelijke diensten geadverteerd. Net als corruptie is plagiaat ook schadelijk, in dit geval doordat het vertrouwen in de wetenschap ondermijnt en academische titels geen indicatie meer zijn van verworven expertise of vaardigheden.

Zeer grof gezegd kan de wereld worden verdeeld naar hoe corruptie wordt waargenomen. Aan de ene kant zijn er landen en samenlevingen waar corruptie wordt gezien als afwijking van de norm van acceptabel gedrag; aan de andere kant zijn er landen en samenlevingen waar corruptie geldt als normaal (maar vaak niet als moreel juist), en waar een oncorrupte, zuivere houding een uitzondering op de regel is. Hetzelfde kan men zeggen over plagiaat. In Duitsland bleek plagiaat meer wijdverbreid dan gedacht, maar was sprake van een sterk zelfreinigend vermogen: de norm van intellectuele integriteit moest worden beschermd. In Rusland daarentegen bestaat geen maatschappelijke norm die plagiaat beschouwt als een kwaad waartegen moet worden opgetreden. De strijd tegen plagiaat wordt gevoerd door een kleine groep activisten die, niet verrassend, gelieerd zijn aan de democratische oppositie. Hoe in Rusland met plagiaat wordt omgegaan maakt de kloof in normen en waarden tussen ‘ons’ en ‘hun’ pijnlijk duidelijk.

Add a Comment

Commenting is not available in this channel entry.